নতুনদিল্লী: ভাৰত-ভূটান উন্নয়ন সহযোগিতা বৈঠকৰ পঞ্চম পৰ্যায়ৰ আলোচনাৰ ফলাফলসমূহে এক স্পষ্ট ইংগিত দিছে যে থিম্ফুৰ সৈতে নতুন দিল্লীৰ অংশীদাৰিত্ব এতিয়া কেৱল পৰম্পৰাগত উন্নয়ন সাহায্যতে সীমাবদ্ধ হৈ থকা নাই; বৰঞ্চ ই এক বহল কৌশলগত সম্পৰ্কলৈ উন্নত হৈছে। হিমালয় অঞ্চলত ভূ-ৰাজনৈতিক প্ৰতিযোগিতা বৃদ্ধি পোৱাৰ এই সময়ছোৱাত ভূটানৰ ত্ৰয়োদশ পঞ্চবাৰ্ষিক পৰিকল্পনাৰ প্ৰতি ভাৰতে আগবঢ়োৱা অবিৰত সমৰ্থনে চুবুৰীয়া ৰাষ্ট্ৰখনৰ প্ৰধান উন্নয়ন অংশীদাৰ হিচাপে ইয়াৰ ভূমিকাকে অধিক শক্তিশালী কৰি তুলিছে।
নতুন প্ৰকল্প আৰু সহযোগিতাৰ ক্ষেত্রসমূহ
থিম্ফুস্থিত পঞ্চম ভাৰত-ভূটান উন্নয়ন সহযোগিতা আলোচনাৰ সময়ত এই নতুন পৰিৱৰ্তন স্পষ্ট হৈ পৰিছিল। বিদেশ সচিব বিক্ৰম মিশ্ৰী আৰু তেওঁৰ ভূটানৰ প্ৰতিপক্ষ দাশো পেমা লেকটুপ দৰ্জীয়ে দ্বিপাক্ষিক উন্নয়ন অংশীদাৰিত্ব, শক্তি, বাণিজ্য, বিনিয়োগ, সংযোগ আৰু জনসম্পৰ্ক আদি বিষয়ত বিশদ আলোচনা কৰে।
বৈঠকত ভূটানৰ ত্ৰয়োদশ পঞ্চবাৰ্ষিক পৰিকল্পনা (২০২৪-২৯) ৰূপায়ণৰ বাবে ভাৰত চৰকাৰে আগবঢ়োৱা ১০,০০০ কোটি টকাৰ সাহায্যৰ অগ্ৰগতি পৰ্যালোচনা কৰা হয়। ইয়াৰ অংশ হিসেবে প্ৰকল্প টিআইডি সহায় (PTA), উচ্চ প্ৰভাৱ সম্প্ৰদায় উন্নয়ন প্ৰকল্প (HICDP), অৰ্থনৈতিক উদ্দীপক কাৰ্যসূচী (ESP) আদিৰ জৰিয়তে প্ৰায় ৩৩২ কোটি টকা ব্যয় সাপেক্ষে ১২ টা নতুন প্ৰকল্প অনুমোদন কৰা হৈছে। এই প্ৰকল্পসমূহে আন্তঃগাঁথনি, স্বাস্থ্যসেৱা, কৃষি, নগৰীয়া সুবিধা আৰু দুৰ্যোগ ব্যৱস্থাপনাৰ দৰে গুৰুত্বপূৰ্ণ খণ্ডসমূহ সামৰি লৈছে।
জলবিদ্যুতৰ পৰা সেউজ উন্নয়নৰ দিশে যাত্ৰাদ্বিপাক্ষিক সহযোগিতাৰ প্ৰাৰম্ভিক পৰ্যায়ত মূলতঃ পথ, দলং আৰু জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল। কিন্তু বৰ্তমান সময়ত ইয়াৰ পৰিধি বৃদ্ধি পাই বহনক্ষম নগৰ উন্নয়ন, সেউজ আন্তঃগাঁথনি, পৰিৱেশ সংৰক্ষণ আৰু জলবায়ু স্থিতিস্থাপকতালৈ সম্প্ৰসাৰিত হৈছে।
দুয়োখন দেশৰ বৈদেশিক সচিবে ভাৰ্চুৱেল মাধ্যমৰ জৰিয়তে 'থিম্ফুত সেউজ আন্তঃগাঁথনি আৰু মুকলি স্থান' প্ৰকল্পৰ অধীনত নিৰ্মিত 'থিম্ফু ইক'লজিকেল পাৰ্ক' আৰু 'ওলাখা পাৰ্ক' উদ্বোধন কৰে। ইয়াৰোপৰি, ভূটানত ই-ম’বিলিটি বৃদ্ধিৰ লক্ষ্যৰে ৪৫ খন বৈদ্যুতিক বাহন ভূটান চৰকাৰৰ হাতত আনুষ্ঠানিকভাৱে অৰ্পণ কৰা হয়। উল্লেখ্য যে ভূটান হৈছে ইতিমধ্যে এক 'কাৰ্বন নেগেটিভ' দেশ, যি তেওঁলোকৰ 'স্থূল ৰাষ্ট্ৰীয় সুখ' (Gross National Happiness) দৰ্শনৰ সৈতে সম্পূৰ্ণৰূপে সংগতিপূৰ্ণ।
কৌশলগত আৰু দীৰ্ঘম্যাদী অংশীদাৰিত্ব
শক্তি খণ্ডৰ সহযোগিতাৰ বাবে ৪,০০০ কোটি টকাৰ ৰেহাইমূলক ঋণৰ চুক্তিৰ বিনিময় হোৱাৰ লগতে নতুন দিল্লীৰ এইমছ (AIIMS) আৰু ভূটানৰ খেসাৰ গ্যাল্পো মেডিকেল চাইন্স বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মাজত চিকিৎসা শিক্ষা আৰু গৱেষণাৰ বাবে এক বুজাবুজিৰ চুক্তি স্বাক্ষৰিত হয়। এই খোজসমূহে দুয়োখন দেশৰ সম্পৰ্কক কেৱল অর্থনৈতিক বা পরিকাঠামো উন্নয়নেই নহয়, বৰঞ্চ মানৱ সম্পদ উন্নয়নৰ দিশতো এক নতুন উচ্চতা প্ৰদান কৰিছে।
