নতুন দিল্লী: দেশৰ সকলো চৰকাৰী হাস্পতাল তথা সৰ্পদংশনপ্ৰৱণ অঞ্চলসমূহৰ স্বাস্থ্যকেন্দ্ৰত এণ্টি-স্নেক ভেনম (Anti-Snake Venom - ASV) আৰু আৱশ্যকীয় জৰুৰীকালীন চিকিৎসা সেৱা বাধ্যতামূলকভাৱে উপলব্ধ কৰিবলৈ ৰাষ্ট্ৰীয় মানৱ অধিকাৰ আয়োগে (NHRC) সকলো ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলৰ চৰকাৰসমূহলৈ জাননী প্ৰেৰণ কৰিছে।
উত্তৰ প্ৰদেশৰ চিত্ৰকূট জিলাৰ খাণ্ডেহা গাঁৱৰ এজন যুৱক সৰ্পদংশনৰ চিকাৰ হোৱাৰ পাছত জিলা হাস্পতালত সঠিক চিকিৎসা আৰু এণ্টি-স্নেক ভেনমৰ অভাৱত মৃত্যু হোৱাৰ গুৰুতৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল। এই ঘটনাৰ পাছতে আয়োগে সংজ্ঞানে লৈ সমগ্ৰ দেশৰে স্বাস্থ্য ব্যৱস্থা সন্দৰ্ভত এই পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰে।
অভিযোগ আৰু ঘটনাৰ পটভূমি: জানিব পৰা মতে, বিষাক্ত সাপে খুটোৱাৰ লগে লগে ভুক্তভোগী যুৱকজনক চিত্ৰকূট জিলা হাস্পতাললৈ লৈ যোৱা হৈছিল। কিন্তু অভিযোগ অনুসৰি, জিলা হাস্পতালখনত এণ্টি-স্নেক ভেনম, ভেণ্টিলেটৰ বা আই.চি.ইউ. (ICU) ৰ দৰে প্ৰাথমিক জৰুৰীকালীন সুবিধা নাছিল। উপযুক্ত জৰুৰীকালীন পৰিবহণ সেৱা (অ্যাম্বুলেন্স) প্ৰদান নকৰাকৈয়ে যুৱকজনক প্ৰয়াগৰাজৰ হাস্পতাললৈ প্ৰেৰণ (Refer) কৰা হয়, যাৰ ফলত পথতে তেওঁ মৃত্যুক সাৱটি লয়।
এই সন্দৰ্ভত ৰাষ্ট্ৰীয় মানৱ অধিকাৰ আয়োগত দাখিল কৰা অভিযোগত কোৱা হয় যে, মূল জিলা হাস্পতাল এখনত এনে জীৱনদায়ী ঔষধ আৰু চিকিৎসা সঁজুলিৰ অভাৱ ভাৰতীয় সংবিধানৰ ২১ নং অনুচ্ছেদৰ অধীনত প্ৰদত্ত 'জীৱনৰ অধিকাৰ' আৰু 'স্বাস্থ্যৰ অধিকাৰ'ৰ স্পষ্ট উলংঘন।
NHRC-ৰ নিৰ্দেশ আৰু ব্যৱস্থা: প্ৰিয়ংক কানুনগোৰ নেতৃত্বত আয়োগৰ বিচাৰপীঠে মানৱ অধিকাৰ সংৰক্ষণ আইন, ১৯৯৩-ৰ ১২ নং ধাৰাৰ অধীনত এই অভিযোগৰ গুৰুত্ব অনুধাৱন কৰি জাননী প্ৰকাশ কৰে। আয়োগে উল্লেখ কৰে যে প্ৰাথমিক দৃষ্টিত এই ঘটনাটো মানৱ অধিকাৰ উলংঘনৰ এক গুৰুতৰ উদাহৰণ।
১. চিফ চেক্ৰেটাৰীসকললৈ নিৰ্দেশ: ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলসমূহৰ মুখ্য সচিবসকলক তেওঁলোকৰ এলেকাত, বিশেষকৈ দুৰ্গম আৰু সৰ্পদংশনপ্ৰৱণ অঞ্চলসমূহত এণ্টি-স্নেক ভেনমৰ বাধ্যতামূলক যোগান নিশ্চিত কৰিবলৈ কি ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰা হৈছে তাৰ বিস্তাৰিত প্ৰতিবেদন দাখিল কৰিবলৈ কোৱা হৈছে।
২. ঝুঁকিপূৰ্ণ অঞ্চল চিনাক্তকৰণ: ৰাজ্যিক কৰ্তৃপক্ষক অবিলম্বে সকলো সৰ্পদংশনপ্ৰৱণ আৰু অতি-আশংকাজনক অঞ্চল চিহ্নিত কৰি তেনে অঞ্চলৰ সঠিক তথ্য সংগ্ৰহ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়া হৈছে।
৩. তদন্ত আৰু প্ৰতিবেদন: চিত্ৰকূটৰ ঘটনাত জড়িত চিকিৎসক আৰু প্ৰশাসনৰ গাফিলতিৰ নিৰপেক্ষ তদন্ত কৰি পৰৱৰ্তী দুই সপ্তাহৰ ভিতৰত 'একশ্বন টেকন ৰিপোৰ্ট' (Action Taken Report) আয়োগৰ ওচৰত দাখিল কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়া হৈছে।
প্ৰতিবছৰে সমগ্ৰ দেশতে সৰ্পদংশনৰ ফলত হাজাৰ হাজাৰ লোকৰ মৃত্যু হয়। বহু ক্ষেত্ৰত সময়মতে এণ্টি-স্নেক ভেনম নোপোৱাৰ বাবেই ৰোগীৰ মৃত্যু ঘটা দেখা যায়। মানৱ অধিকাৰ আয়োগৰ এই নতুন নিৰ্দেশনাই সমগ্ৰ দেশৰ চৰকাৰী স্বাস্থ্যখণ্ডৰ আন্তঃগাঁথনি উন্নত কৰাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা ল’ব বুলি আশা কৰা হৈছে।
